. امسال همچون سالهاي گذشته هفته هواي پاک آمد و رفت ؛ ولي هنوز سه مسئله اصلي آلودگي هوا تهران براي مردم نامشخص مي باشد که اين سه مسئله عبارتند از :
الف – با توجه به سال فعاليت جهت کاهش آلودگي هوا آيا آلودگي هواي شهر تهران کاهش يافته است ؟
ب- چرا آمار و ارقام ارائه شده توسط سازمانهاي نظارتي با سخنان بعضي مسئولين در مورد آلودگي هواي تهران مغايرت دارد؟
ج- مسئول اصلي رسيدگي به کاهش آلودگي هواي شهر تهران کدامين سازمان ؛ نهاد و اداره مي باشد؟
براي يافتن جواب اين سوالات (با توجه سخنراني ها ؛ برگزاري همايشها و جلسات و همچنين ارائه مقالات در جرايد) به سه مورد ذيل توجه کنيد .
1 - برگزاري جلسات
از جلسات برگزار شده در مورد آلودگي هوا در هفته هواي پاک مهمترين آن در روز سه شنبه مورخه 29/10/88 در هفتاد و نهمين جلسه کارگروه کميته محيط زيست شوراي شهر تهران بود ؛ چون به غير از نماينده سازمان حفاظت محيط زيست در اين جلسه بقيه مسئولين که به طريقي فعاليت هاي سازماني يا اداري تحت امر آنان به آلودگي هواي تهران ارتباط داشت در جلسه حضور داشتن و صحبت هاي حاشيه اي جالبي در مورد اقدامات انجام شده در مورد کاهش آلودگي هواي شهر تهران و همچنين شناسائي و معرفي عوامل جديد آلوده کننده هوا ( مانند بخارات بنزين ؛ آزبست و بنزن ) که در گذشته کمتر به آن اشاره شده است؛ مطرح شد که بازگو کننده مشکلات جدي در مورد آلودگي هواي شهر تهران مي باشد. لذا مختصري از سخنان حاضرين به شرح ذيل مي باشد :
خانم ابتکار : خانم دکتر ابتکار رئيس جلسه در ابتداي جلسه ضمن خوشامد گوئي به حاضرين تاکيد کرد دستور جلسه امروز " ارزيابي اقدامات انجام شده در مورد آلودگي هواي تهران" مي باشد و با ابراز تاسف از وضعيت آلودگي هوا تاکيد کرد که متاسفانه بر اساس آمارهاي منتشر شده اوضاع کشور در مورد مسايل آلودگي هوا که نه تنها رو به بهبود نيست و علي‌رغم اينکه کسي مخالف مبارزه با آلودگي هوا نيست اما وضعيت استانداردها، رو به بهبود نمي باشد . او يکي از مشکلات فعلي شهر تهران را مصرف بيش از حد سوخت‌هاي فسيلي دانست که حتما" شوراي شهر با توجه با اينکه در سال‌ اصلاح الگوي مصرف قرارداريم بايد با دستور‌العمل‌هايي را نسبت به آن صادر کند.
ايشان ابتدا به مصوبه اي که شوراي شهر جهت خصوصي سازي مراکز معاينه فني خودرو در روزي هواي پاک به تصويب رساندن اشاره کرد همچنين از تصويب برنامه حفاظت از اقليم شهر تهران در کميسيون عمران شوراي شهر خبر داد که احتمالا" اين مصوبه هفته آينده در شواري شهر تصويب مي‌شود و شهرداري موظف مي‌شود تا با همکاري ساير دستگاه‌هاي اجرايي، دبيرخانه سازمان حفاظت از محيط ‌زيست و هواشناسي،برنامه‌اي براي ارزيابي آسيب‌ها و اقداماتي که شهر تهران به طور داوطلبانه مي‌تواند در راستاي کنوانسيون تغييرات آب‌ وهوايي و پروتکل کيوتو انجام دهد را ارايه دهد.
دکتر رشيدي: سپس دکتر رشيدي با بيان اينکه از سال آينده استانداردهاي کيفيت هوا تغيير مي‌کند و اجراي استانداردها از سال آينده سخت‌گيرانه‌تر مي‌شود. ايشان به تناقضات موجود در مصوبات قانون اساسي با عملکرد دولت تصريح کرد: بر اساس تصويب‌نامه شهريورماه سال 87 و موضوع اصلي ماده 138 قانون اساسي و طرح شوراي شهر نسبت به الزام دولت به اقساط خودروها، اما دولت نسبت به چنين تعهداتي اقدام نکرده است. ايشان افزود از آذرماه سال جاري بايد نسبت به عرضه سوخت با کيفيت يورو 4 اقدام مي‌شد اما در حال حاضر حتي در 20 درصد جايگاه‌هاي عرضه سوخت نيز استانداردهاي يورو 2 رعايت نمي‌شود. ايشان اعلام در حال حاضر تهران با 15 ايستگاه سنجش، وضعيت آلودگي هوا را مورد سنجش قرار مي‌دهد ادامه داد، تا پايان سال 5 ايستگاه سنجش آلودگي هوا، به تهران اضافه شده و از اوايل سال آينده با 20 ايستگاه وضعيت آلودگي هوا پايش مي‌شود.
او در ادامه از پايش و اندازه‌گيري امواج غير پرتوزا از سال آينده خبر داد.در ادامه دکتر رشيدي گفت در حالي که تا به امروز تصور مي‌شد آلودگي‌هايي مانند مونواکسيدکربن مهم‌ترين آلاينده هواي تهران را تشکيل مي‌دهد، اما يافته‌هاي جديد نشان داده که آزبست و همچنين بنزن خطرناک‌ترين ترکيب آلاينده‌ هوا بوده و موجب بروز سرطان خون و بيماري‌هاي مرتبط با آن ميگردد.
عامل اصلي به وجود آمدن آلاينده بنزن، بخارات ناشي از مصرف بنزين است که متاسفانه در ايران کنترلي بر اين بخارها که ناشي از فعاليت پمپ هاي بنزين و خودروها است وجود ندارد.
دکتر رشيد به مشکلات زيست محيطي آزبست که به راحتي به کشور وارد شده و از آن استفاده مي‌شود و حتي هيچ‌گونه محدوديتي از سوي سازمان حفاظت از محيط ‌زيست بر روي اين مواد اعمال نمي‌شود اشاره کرد او به ممنوعيت استفاده از آزبست در صنايع خودروسازي اشاره کرد و گفت که آزبست در تهيه لنت ترمز اتومبيل و برخي مصالح ساختماني به کار مي‌روند و يکي از آلاينده‌هاي مهم هوا است، پراکنده شدن ذرات آزبست در هوا سبب ايجاد اختلالات تنفسي و ابتلا افراد به بيماري‌هاي وخيم ريوي مي‌شود و ايشان به تست انجام شده بر روي مامورين نيروي انتظامي اشاره کرد که ميزان آزبست ريه آنها چند برابر حد مجاز مي باشد( که مورد تائيد نماينده اداره راهنمائي و رانندگي در جلسه قرار گرفت ) ايشان به واردات دو تن آزبست به کشور در دوسال اخير اشاره کرد و در پايان مطالب خود به آلودگي بنزين و مقدارزياد بنزن ( يک هيدروکربن مي باشد ) در بنزين موجود مي باشد( به علت قديمي بودن پالايشگاهها ) که يکي از آلوده کنندهاي محيط زيست مي باشد . ايشان به فوت يکي از کسانيکه در نزديک پمپ بنزين زندگي مي کرد اشاره کرد که با توجه تست بخارات بنزين در منزل ايشان بالا بودن مقدار زيادي بنزين در محل را تائيد مي کرد ايشان گفت تا کنون به صورت رسمي انجام تست بنزين انجام نمي شد که در چند روز آينده تست بنزين در دستورکار سازمان نظارت بر کنترل کيفيت هوا قرار خواهد گرفت .
مهندس نوروزي : سپس مهندس نوروزي رئيس ستاد مرکزي معاينه فني خودروهاي شهر تهران گفت کناره‌گيري دولت در برنامه پنجم توسعه کشور پيرامون مباحث آلودگي هوا بسيار تاسف‌بار است ايشان به برنامه چهارم توسعه کشور اشاره کرد که به صراحت آمده بود که دولت وظيفه دارد تا پايان برنامه و در طول چشم‌انداز از آلودگي هوا در هشت کلان شهر کشور بکاهد اما دولت به وظايف خود در اين برنامه و چشم‌انداز عمل نکرده در عين حال در برنامه پنجم توسعه کشور در بحث آلودگي هوا آمده که شهرداري‌هاي کلان‌شهرها موظف هستند که ساليانه از درصد آلودگي شهرهاي بزرگ بکاهند. او با بيان اينکه وقتي سوخت، خودرو و ساير تصدي‌ها در دست دولت است وشهرداري هيچگونه اختياري ندارند چه طور مي‌توانند در اين بخش آن هم بدون حمايت دولت کار کند ايشان گفت اگر اين برنامه توسط مجلس به تصويب نهايي برسد، مي تواند مشکلات جدي را در وضعيت هواي تهران و ساير شهرها داشته باشد . ايشان گفت ظاهرا شهرداري تهران به نماينده افکار عمومي تبديل شده است در حالي که اين نهاد علي‌رغم تمايل به کاهش آلودگي هواي تهران ، امکان کافي براي انجام اين وظيفه دولتي را ندارد. مهندس نوروزي در مورد اقدامات شهرداري تصريح کرد: توسعه حمل‌ونقل عمومي، مديريت و ترافيک، پايش آلاينده‌ها، معاينه فني خودرو، ساماندهي صنايع و مشاغل مزاحم در تهران از جمله اقدامات پيگيري شده در حوزه کاهش آلودگي هوا است. رئيس ستاد مرکزي معاينه فني خودروهاي شهر تهران به نتايج اقدامات مرکز معاينه فني خودروها پيرامون مصوبه بيست و چهارم ارديبهشت سال 87 اشاره کرد و گفت: ظرف نه ماه گذشته نرم‌افزار جامع مديريت فني نوشته شد به طوري که اين بانک اطلاعاتي جهت کنترل و فراخوان خودروهاي فاقد برگه معاينه فني به مراکز آماده لينک با نيروي انتظامي است اما مورد پيگيري و استقبال راهور بزرگ تهران قرار نگرفته است. وي افزود نرخ دريافت برگه معاينه فني نيز که از سال 86 تاکنون تغيير نکرده بود به تناسب نرخ رسيد.
رئيس ستاد مرکزي معاينه فني خودروهاي شهر تهران تاکيد کرد: اقدام براي اندازه‌گيري آلودگي صوتي خودروها در مراکز معاينه فني پس از تعيين حدود مجاز توسط مراجع قانوني و نيز اقدام براي طراحي و توزيع برچسب‌هاي معاينه فني با موضوعيت (معافيت دوساله)به کارخانجات خودروسازي از ديگر اقدامات شهرداري تهران پس از مصوبه شوراي شهر است.
دکتر متصدي: در ادامه جلسه دکتر متصدي پيرو صحبتهاي دکتر رشيدي در ممنوعيت مصرف آزبست بر اساس مصوبه شوراي عالي حفاظت از محيط ‌زيست در سال 79 تا 84 در کشور الزامي است.بر اساس اين مصوبه کليه کارخانجاتي که از آزبست استفاده مي‌کردند از سال 79 تا 84 مهلت داشتند تا آزبست مصرفي را با ماده‌اي که خطر زيست‌محيطي نداشته باشد جايگزين کنند. ايشان گفت سازمان حفاظت محيط ‌زيست بايستي از سال 84 نسبت به کل واردات و عدم صدور مجوز به کارخانجات جديد نسبت به توليد آزبست اقدام کند.
نمايندگان خودرو سازان : مهندس نعمت بخش و آقاي قناتي که به نمايندگي از شرکت هاي خوردو سازي طي اعتراضاتي به بعضي از صحبتهاي آقاي مهندس نوروزي در مورد شرکت هاي خودرو سازي ايشان را شخصي ژورناليست خطاب کردند که با کشيدن بعضي از مشکلات به جرايد مي کشاند همچنين آنان نسبت به ميزان بخارات بنزين در پمپ بنزين مخصوصا" به کمک دولت به پمپ بنزين هاي به نه پرداخت پول 45 ليتر به 10000 ليتر به غلت تبخير اين مقدار بنزين در پمپ بنزين ها اعتراض داشتن که خواهان جلوگيري از اين بخارات شدند .
خانم ملک ‌افضلي : رئيس اداره عوامل محيطي موثر بر سلامت وزارت نيز طي سخناني گفت ‌به دليل آنکه در طرح جامع کاهش آلودگي هواي کشور و اقداماتي که در آن راستا انجام شده، به شاخص‌هاي سلامت توجهي نشده، در نتيجه بيماري‌هاي قلبي، ريوي، تنفسي و مرگ و مير ناشي از انواع بيماري‌ها در کشور رو به رشد بوده است.
دکتر امي :مدير طرح کاهش آلودگي هواي تهران نيز با ارائه يک گزارش به بررسي مشکلات آلودگي هواي تهران پرداخت .
در جلسه فوق دکتر حجت ؛ دکتر پيراسته؛ دکتر معروفي کارشناسان اداره هواشناسي ؛ مهندس اسماعيلي رئيس اداره محيط زيست سايپا ؛ نماينده پليس راهنماي و رانندگي و نماينده بعضي از تشکلهاي زيست محيطي حضور داشتن .
2 – آمار و گفته هاي ضد و نقيض در مورد آلودگي هوا
با وجود آمار منتشر توسط شرکت کنترل کيفيت هواي تهران از مشکلات آلودگي هوا درسال 1388 ولي بعضي از مسئولين با سخنان خود اين آمار را نقض نموده اند که گزيده اي از اين مطالب که توسط خبرگزاري ها و روزنامه هاي درهفته گذشته منتشر شده است به شرح ذيل مي باشد :
شرکت کنترل و کيفيت هواي تهران : در سال جاري تا شنبه 19 ديماه هواي شهر تهران داراي يک روز هواي خطرناک، يک روز هواي بسيارناسالم، 35 روز هواي ناسالم، 237 روز هواي سالم و 21 روز هواي پاک داشته است ولي گفته مسئولين اين ارقام را تائيد نمي کند لذا نقل قول بعضي از مسئولين را در اين مورد را جمع آوري شده که به به شرح ذيل مي باشد :
مهندس هادي حيدر زاده مشاور شهردار تهران در امور محيط زيست : با تاکيد بر اينکه آلودگي هوا در تهران"بحران" است و بايد براي آن مديريت بحران اعمال شود، اعلام نموده ميزان مواد آلاينده در شهر تهران 38 برابر سطح جهاني و بحراني مي باشد.
سرهنگ هاشمي رئيس پليس راهنمائي و رانندگي : با اعلام اينکه در ريه ماموران راهنمائي و رانندگي ميزان آزبست چهار برابر حد مجاز مي باشد.
دکتر رشيدي مدير عامل سازمان کنترل کيفيت هواي تهران : از آلاينده هاي جديد مانند بنزن ؛ آزبست و بنزين که تاکنون سازمان کنترل و کيفيت هوا تهران کنترلي جدي روي آنها نداشته است ولي بعضي آمار ميزان بنزن را 12 برابر حد مجاز و ميزان آزبست رانيز 120 برابر بيش از حد کشورهاي اروپاي دانست. ايشان حد استاندارد اروپا براي آلاينده بنزن موجود در هوا پنج ميکروگرم در مترمکعب و در ژاپن سه ميلي گرم بر مترمکعب است در حالي که در اين پنج منطقه آلوده تهران بالاترين ميزان بنزن موجود در هوا 150 ميلي گرم بر متر مکعب و کمترين ميزان 50 ميلي گرم در متر مکعب است.ميزان آلاينده بنزن در هواي پايتخت حداقل بيش از 12 برابر استانداردهاي جهاني است. آمارها نشان مي‌دهد کيفيت هواي تنفسي تهران در 365 روز سال بر اساس استانداردهاي سالانه آلودگي هوا در شرايط «ناسالم» قرار دارد وي با اشاره به اين که بحران تنها در سيل و زلزله خلاصه نمي‌شود و با توجه به ميزان مرگ و مير ناشي از هواي آلوده، آلودگي هواي تهران هم يک بحران است افزود: با توجه به اين که مديريت بحران پايتخت به شهرداري تهران واگذار شده، مديريت شهري از اين جنبه بايد مديريت بحران کند.
مهندس وحدتي رييس دبيرخانه کاهش آلودگي هواي تهران : با اشاره به اين که خسارت آلودگي هواي کشور در سال 70 هزار ميليارد ريال معادل 4/8 توليد ناخالص داخلي است، افزود: بر اساس رتبه‌بندي انجام شده ايران از ميان 133 کشور جهان به لحاظ شاخص‌هاي زيست محيطي و آلودگي هوا در رتبه 117 قرار دارد.
دکتر حسن اصيليان معاون محيط زيست انساني سازمان حفاظت محيط زيست : با تاکيد بر اينکه در بخش تدوين آيين‌نامه‌هاي اجرايي قانون برنامه چهارم توسعه 95 درصد پيشرفت داشته‌ايم، گفت: ماده 62 قانون برنامه چهارم که در آن تکليف شده بود تا دولت آلودگي هواي تهران و ساير شهرهاي آلوده را به حد استانداردها برساند به هيچ عنوان محقق نشده. وي گفت:در بحث خودروهاي فرسوده به هدف گذاري‌ها نرسيديم، در بحث سوخت استاندارد نتوانستيم قانون را اجرا کنيم، در خصوص اصلاح معابر اقدامات لازم صورت نگرفته و در بخش توسعه حمل و نقل عمومي نيز نتوانسته‌ايم اين امر را 100 درصد محقق کنيم ولي وي در خصوص علت فعاليت برخي واحدهاي آزبست گفت: از نظر سازمان حفاظت محيط زيست فعاليت واحدهاي آزبست غيرقانوني است اما شوراي امنيت هر استان بر اساس ملاحظاتي اجازه مي‌دهد تا برخي مصوبات دولت به تعويق بيفتد که اگر فعاليتي در اين خصوص صورت گرفته به همين دليل بوده است.
آلاينده بنزين از جمله آلاينده‌هاي خطرناکي است که اثر سرطانزايي آن به اثبات رسيده است به شکلي که EPA ـ آژانس محيط زيست امريکا ـ اين آلاينده را در گروه A مواد سرطان زا طبقه‌بندي کرده و آژانس بين‌المللي تحقيقات سرطان (IARC) نيز اين آلاينده را به عنوان ماده سرطان‌زا براي انسان معرفي کرده است.اين در حاليست که به نظر مي‌رسد سازمانهاي متولي اعم از وزارت بهداشت و سازمان حفاظت محيط زيست نه تنها هيچ برنامه مشخصي براي کاهش اين آلاينده در کلانشهر تهران ندارند بلکه حتي هيچ اطلاع‌رساني هم در اين خصوص انجام نمي‌دهند.
راحتي، رئيس ستاد مديريت بحران منطقه 13 شهرداري تهران : با بيان اينکه آمارها نشان مي‌دهد سالانه 5 هزار نفر تهراني بر اثر آلودگي هوا کشته مي‌شوند اما اين سوال مطرح است که آيا حساسيت لازم در اين خصوص در بين مسوولان امر وجود دارد يا خير؟ وي با اشاره به اينکه هر سال هفته هواي پاک مي‌آيد و سازمان محيط زيست و ساير نهادهاي مرتبط به نوعي وارد عمل شده و تبليغات مي‌کنند اما پس از پايان هفته همه چيز تمام مي‌شود تا سال بعد، به آمار کودکان مبتلا به انواع سرطانهاي خون اشاره کرد و گفت: اين آمار در تهران بسيار بيشتر از ساير نقاط است.
مهندس کاظمي نماينده سازمان بهينه‌سازي کشور : نيز با تاکيد بر اين که قانون داريم، اما اجرا نمي‌شود، به مبحث 19 ساختمان اشاره کرد و گفت: متاسفانه سال گذشته تنها 16 درصد ساخت و سازهاي جديد اين مبحث را اجرا کرده‌اند وي با اشاره به اين که استاندارد خودروها از سال 79 به قانون تبديل شده است، گفت: اگر اين استانداردها اجرا مي‌شد روزانه 6/6 ميليون ليتر کاهش مصرف بنزين داشتيم.
مهندس محمدنژاد مديرکل محيط زيست وزارت صنايع : نيز گفت از سال آينده تمامي خودروسازان موظفند استاندارد آلايندگي يورو سه را در توليدات خود رعايت کنند، اين در حاليست که برخي از آقايان مداوم مصاحبه مي‌کنند و مي‌گويند که خودروسازان نمي‌توانند اين کار را انجام دهند و بايد بگوييم واقعا چه قدر آدم پيشگو در اين زمينه داريم.
مهندس گل عليزاده سرپرست اداره کل محيط زيست استان تهران : نيز با اشاره به اين که به لحاظ آلاينده ذرات معلق 19 روز سال 87 پاک، 74 روز سالم و 10 روز ناسالم بود، افزود: اين در حاليست که در سال جاري 40 روز پاک و 63 روز سالم داشتيم و روز ناسالمي نداشتيم. وي به آلاينده منوکسيد کربن اشاره کرد و گفت: در سال 87، 40 روز پاک، 56 روز سالم و شش روز ناسالم داشتيم که اين رقم در سال 88 به 20 روز پاک، 81 روز سالم و دو روز ناسالم رسيد. وي با تاکيد بر ضرورت آموزش همگاني و کنترل منابع ثابت که در طرح جامع کاهش آلودگي هواي تهران اجرا نشده است، بخشي نگري برخي دستگاه‌ها را از ديگر مشکلات اساسي طرح جامع کاهش آلودگي هواي تهران دانست.
3 – کدام سازمان و يا اداره بايد باني اصلي رسيدگي به آلودگي هوا باشد
اينجانب اعتقاد دارم همانطور که در آلودگي هواي شهرها چند وزارت خانه ؛ ده ها سازمان و صدها اداره و حتي خيلي از مردم عادي مي توانند دخالت داشته باشند لذا براي رفع اين آلودگي نبايد از سازمان حافظت محيط زيست ( که به اندازه يک دهم وزارتخانه اي نيرو و بودجه دارد) انتظار داشت که اين آلودگي را رفع نمايد تازه سازمان حفاظت محيط زيست به غير از آلودگي هوا ده ها مورد ديگر نظارتي را نيز دارد که اگر از آنها غفلت کنند ديگر نه حيات وحش ؛ نه جنگل ؛ نه آب سالم و ده ها مشکل و معضل زيست محيط سالم نخواهد مانند و سخنان رياست سازمان حافظت محيط زيست که مطلب پاياني مي باشد شاهد اين مدعاست ؛ مهندس محمدي زاده رياست سازمان محيط زيست اعتقاد دارد بخشي از مسايل مطرح شده در اين حوزه ملي است( آلودگي هوا ) بنابراين نياز به داشتن يک جايگاه ملي براي کاهش آلودگي هوا هستيم. وي تصريح کرد: امروز در بخش آلودگي هواي تهران و کشور با مجموعه اي از غفلت هايي که در گذشته روي داده، مواجه هستيم، هر چند همه دستگاهها به فراخور ، وظايف شان را انجام داده اند ولي مشکلات زيادي در اين بخش وجود دارد.

انتهای خبر // www.iren.ir // ایرن